En Sevdiğim Diziler: Önerdiğim 13 Dizi

Listem ve nereden başlamalı?

Mindhunter, Six Feet Under, After Life ve The Sopranos en sevdiğim diziler arasında. Bu, benim öneri listem: yakın ilişkileri anlatan dramlardan siyasi hikâyelere ve sert animasyonlara uzanan on üç dizi. Buradaki sıra bir puanlama veya başarı sıralaması değil; açıklamaları, nasıl bir akşam geçirmek istediğinize karar vermek için kullanın.

Listede uzun karakter hikâyeleri, aynı grubun çevresinde gelişen komediler ve Black Mirror gibi büyük ölçüde birbirinden bağımsız hikâyelerden oluşan bir antoloji var. Bu ayrım, tek bir “en iyi” etiketinden daha yararlı. Süreklilik taşıyan bir drama, ilişkileri hatırlamanızı bekler; bir antoloji ise her hikâyede farklı bir başlangıç sunabilir.

Bu akşam nasıl bir hikâye izlemek istersiniz?

Aynı listedeki yapımlar çok farklı ruh hâllerine hitap edebilir. Bu karşılaştırma, seçim yapmanıza yardımcı olan bir okuma rehberi; birbirlerinin yerine geçebilecek deneyimler sundukları anlamına gelmiyor.

13 dizinin tümüne bir bakış

Bir başlığa tıklayarak ayrıntılı açıklamasına geçebilirsiniz. Yıllar, özgün dizinin başlangıcını gösteriyor. Çizgi, başlangıç yılının bu yazı için doğrulanmadığı anlamına geliyor.

Mindhunter

Mindhunter, bir suç dramasının merkezine görüşme odasını yerleştiriyor. FBI ajanları Holden Ford ve Bill Tench, hapisteki katillerle konuşmanın, alışılmış kabullerin açıklayamadığı suçları anlamaya nasıl yardımcı olabileceğini araştırıyor. Wendy Carr, gelişmekte olan bu çalışmaya başka bir bakış getiriyor. Gerilim dinlemekten doğuyor: Konuşmayı kim yönetiyor, iş birliğine açık görünen biri neleri saklıyor ve araştırmacılar rahatsız edici hikâyelerden işe yarar ayrımlar çıkarabilecek mi? Dizi, bir yöntemi gerekli gösteren suçlar kadar, o yöntemin güçlükle kurulmasını da anlatıyor.

Sürekli bir kovalamaca yerine psikolojik baskıyı ve sabırlı araştırmayı seviyorsanız, iyi bir başlangıç. Görüşülen kişinin ikna edici konuşmasıyla gerçekten güvenilir bilgi vermesi arasındaki farka dikkat edin. Konuşmalara tehlikesini veren, bu aralık. Rahatsız edici malzemesi ve bilinçli yavaşlığı nedeniyle arka planda kolayca akıp gidecek bir yapım sayılmaz; asıl değeri, soruların, kurumsal direncin ve araştırmacıların özgüveninin öğrendiklerini sandıkları şeyi nasıl biçimlendirdiğini fark etmekte.

Netflix — Mindhunter: konu ve bölüm rehberi

Six Feet Under (2001)

Fisher ailesi Los Angeles’ta bir cenaze evi işletiyor; yine de ölümle mesleki yakınlıkları, kendi kayıplarını kolaylaştırmıyor. Six Feet Under bu çelişki üzerinden yası, çalışmayı, yakınlığı ve aile içindeki rolleri inceliyor. Nate, David, Claire ve Ruth’un kendilerini koruma yolları farklı; bu savunmalar en yakınlarındaki insanları da zorlayabiliyor. İşleri, başkalarının kayıplarını günlük hayatlarına taşıyor; böylece pratik düzenlemelerle çok büyük duygusal sorular aynı odada buluşuyor. Çerçeveyi ölüm kuruyor; dramı ise dürüstçe yaşama mücadelesi oluşturuyor.

Çözülecek bir gizemden çok kusurları olan insanlara uzun süre bakmak istediğinizde seçin. Kara mizahı önemli; çünkü mahcubiyetin, öfkenin ve sevginin yasla yan yana durmasına izin veriyor. Diziye yaklaşmanın verimli bir yolu, başka biri ilgiye ihtiyaç duyduğunda her aile üyesinin nasıl karşılık verdiğine bakmak: İşteki beceri, evde kendini açabilmeye kendiliğinden dönüşmüyor. Özellikle kayıp ve yas çevresinde duygusal olarak zorlayıcı olabilir; bu yüzden basit bir teselli arayışından çok, dikkat verebileceğiniz bir akşama uygun.

Netflix Tudum — Six Feet Under: dizinin arka planı ve konusu

After Life

After Life, eşinin ölümünden sonra öfkeye kapılan ve insanları kendinden uzaklaştırmaya kararlı bir gazete yazarı olan Tony’yi izliyor. Ricky Gervais komediyi, Tony’nin saldırgan dürüstlüğüyle yoluna çıkmaya devam eden sıradan insanlar arasındaki sürtüşmeden kuruyor. Hikâyenin çıkış noktası keskin bir soru soruyor: Birinin kaybedecek hiçbir şeyi kalmadığını söylemesi ona özgürlük mü verir, yoksa acımasızlığını gerekçelendirmesini mi kolaylaştırır? Yerel gazete ortamı, hikâyeyi küçük karşılaşmalara yakın tutuyor; burada bir başkasının sabrı, gösterişli bir konuşmadan daha etkili olabiliyor.

Yası ele alan bir listede Six Feet Under’ın yanında durabilir; ancak izlediği yol farklı: Burada ağırlık, bir adamın kayba verdiği sert tepkide. Açık sözlü, zaman zaman kaba bir dil; komik bir huzursuzlukla içten bir keder arasında geçişler bekleyin. Duygudan kaçmadan duygusallığı kesintiye uğratan mizahı seviyorsanız, buradan kolayca girebilirsiniz. Yumuşak bir kaçışa ihtiyacınız varsa merkezindeki yas, o akşam için onu yanlış seçim hâline getirebilir.

Netflix — After Life: konu ve bölüm rehberi

The Sopranos

Tony Soprano bir eş, bir baba ve bir mafya patronu; bu rolleri sürdürmenin baskısı onu terapiye götürüyor. Bu kurgu, The Sopranos’u peş peşe gelen suç çatışmalarından daha fazlası yapıyor. Aynı insan bazen tek bir konuşmada anlaşılmayı isteyebilir, sadakat talep edebilir ve sorumluluktan kaçabilir. James Gandolfini’nin Tony’si dizinin ağırlık merkezini oluşturuyor; ama çevresindeki aile ve iş ilişkileri, kendisi hakkında anlattıklarının tek geçerli anlatıya dönüşmesini engelliyor. İlginç olan çoğu zaman sırada ne yapacağı kadar, yaptığı seçimi nasıl açıkladığı.

Aile içindeki tartışmalarla suç dünyasındaki iktidarın aynı ahlaki alana ait olduğu, uzun soluklu bir karakter incelemesi için seçin. Terapi özellikle verimli bir bakış açısı sunuyor: Kendini anlamakla, bu anlayışı yeni bir mazeret olarak kullanmak arasındaki farkı izleyin. Şiddet ve süregelen ahlaki huzursuzluk deneyimin parçası; bu yüzden güven veren bir kahramana ihtiyacınız varsa iyi eşleşmeyebilir. Tony’nin üzerindeki baskıları anlamak, gerekçelerini kabul etmeyi gerektirmiyor.

HBO Max basın odası — The Sopranos

Dexter

Özgün Dexter dizisi, huzursuz edici bir çifte hayatla başlıyor: Dexter Morgan, Miami polisi için kanıt olarak kullanılan kan izlerini incelerken gizlice başka katilleri öldürüyor. Çıkış noktası, birbirine zıt yönlerde gerilim yaratıyor. Mesleki bilgisi bir soruşturmayı anlamasına yardımcı oluyor; gizli hayatıysa soruşturmanın ortaya çıkarabileceklerine müdahale etmesi için sebepler veriyor. Bu yüzden iş arkadaşları veya akrabalarıyla sıradan bir konuşma, suç mahalli kadar gerginleşebiliyor. Dizi, kendisi hakkındaki açıklamaları hiçbir zaman doğru ve yanlışın tarafsız bir değerlendirmesi sayılmaması gereken bir karaktere bizi yaklaştırıyor.

Mindhunter’ın katilleri sorgulamaya odaklanmasına karşılık Dexter, tehlikeyi hikâyeyi içinden yaşadığımız kişinin kendisine yerleştiriyor. Bir gerilimde sizi çeken gizlenme, çatışan bağlılıklar ve yakalanma ihtimaliyse seçin. Şiddet merkezde; bir katile yakınlık duyma daveti de bilinçli biçimde rahatsız edici. Bu madde özgün diziyi anlatıyor; sonradan gelen devam dizilerini ve öncesini anlatan yapımı aynı öneriye katmıyor.

Netflix — Özgün Dexter dizisinin konusu

Black Mirror

Black Mirror bir antoloji: Sürekli aynı ana oyuncu grubunu izlemek yerine, huzursuz edici olasılıkları farklı hikâyelerle ele alıyor. Verimli sorusu çoğu zaman yalnızca bir teknolojinin var olup olamayacağı değil. Daha keskin soru, hırs, yalnızlık, kıskançlık veya onaylanma arzusu devreye girdiğinde insanların yeni bir yetenekle ne yapabileceği. Böylece dizi, bilimkurgunun yanında toplumsal dramaya da yaklaşıyor. Başta çekici görünen bir değişiklik, hikâye onun yarattığı dürtüleri yeterince ileriye taşıyıp kimin reddetme özgürlüğü olduğunu sorduğunda rahatsız edici hâle gelebiliyor.

Bir bölüm bittikten sonra konuşmayı sürdürecek bir fikir istediğinizde seçin. Hikâyeler değiştiği için, karşılaştığınız ilk bölümü dizinin tüm üslubunu temsil eden eksiksiz bir örnek saymayın. Kuralları kendiniz keşfetmek hoşunuza gidiyorsa önceden ayrıntılı özetler okumayın. Karamsar ve sarsıcı olasılıkları izlemeyi yoğunlaştırabilir; bunu gerçekleşmesi zorunlu öngörüler toplamı olarak değil, olasılıklar üzerine kurulan hikâyeler olarak ele alın.

Netflix — Black Mirror antolojisinin açıklaması

The Kominsky Method

The Kominsky Method, oyunculuk eğitmeni Sandy Kominsky ile arkadaşı Norman Newlander’ın yaşlanmayla baş etmesine odaklanıyor. Arkadaşlıkları, sevginin sürekli nazik davranmayı gerektirmediği bir komedi yapısı kuruyor. Yakınmalar, kendini beğenmişlik ve sivri cevaplar; kırılganlık, hâlâ önemsenmek ve eski hedefler üzerine kurulmuş bir kimlikten geriye kalanlar gibi doğrudan konuşması zor konulara yaklaşma yolu oluyor. Michael Douglas ve Alan Arkin’in canlandırdığı bu ikili, birbirlerinin zayıflıklarını görüp kendi zayıflıklarını her zaman aşamayan insanlar üzerine bir komedinin başlangıç noktası.

Gülmenin huzursuzluğa yakın durmasını seviyor, ama konuşmanın tek bir kayıp yerine yaşlanma ve arkadaşlık etrafında dönmesini istiyorsanız, After Life’a iyi bir eşlikçi. Hızla büyüyen bir olay örgüsünden çok, karakterler arasındaki alışveriş için seçin. Mizahı sertleşebiliyor ve meseleleri çoğunlukla yetişkinliğe ait; bu da ona listedeki animasyon komedilerden farklı bir ritim veriyor. Yakınmanın yüzeyindeki espri kadar altında duran ilgiyi de dinleyin.

Netflix — The Kominsky Method: konu ve oyuncular

South Park (1997)

South Park küçük bir animasyon kasabasını, tartışmaların, korkuların ve saçma fikirlerin gülünç boyutlara ulaşabildiği bir yere dönüştürüyor. Çocuklar, aklı başında yetişkinleri izleyen masum gözlemcilerden ibaret değil; bu komedi dünyasında neredeyse herkesin kesin inançları hedef olabiliyor. Bilerek kaba bırakılmış yüzeyi, bu işleyişin parçası. Bir durum, sıradan okul hayatından aşırı bir abartıya çok az uyarıyla geçebiliyor; insanların savunduklarını söyledikleri şeylerle yeni bir saplantıya kapıldıklarında yaptıkları arasındaki aralık görünür hâle geliyor.

Yumuşak karakter komedisi yerine, karşı karşıya gelmekten kaçınmayan bir hiciv için seçin. Hiciv, davranışı incelemek üzere abartıyı ve alayı kullanır; hedefi anlamak için her espriye katılmak gerekmez. Bir sahnede kimin alaya alındığını, esprinin bir fikre mi, destekçilerine mi yoksa çevresindeki paniğe mi yöneldiğini sormak işe yarar. Dil ve konular çoğunlukla serttir; göndermeler bazen bağlam bilgisi ister. Animasyon olması, çocuklara yönelik olduğu anlamına gelmez.

South Park Studios — Resmî birinci sezon bölüm rehberi

Rick and Morty (2013)

Rick and Morty, dâhi ama yıkıcı bir bilim insanını ve torununu evren boyunca tehlikeli maceralara gönderiyor. Büyük hayal gücü özgürlüğü, çekiciliğinin yalnızca yarısı: Diğer yarısı Rick’in teknik sorunları çözme becerisiyle başka insanlara karşı sorumlu davranabilmesi arasındaki uyumsuzluk. Bilimkurgu durumları, sıradan aile gerilimlerinin akıl almaz ölçeklere büyümesine izin veriyor. Zekice bir çözüm daha kötü bir sorun yaratabiliyor; bir karakterin hiçbir şeyin önemli olmadığı konusundaki ısrarıysa hemen yanındakileri önemsememek için mazerete dönüşebiliyor.

Çılgın fikirleri rahatsız edici aile ilişkileriyle bir araya getiren, yetişkinlere yönelik hızlı bir animasyon istediğinizde seçin. Black Mirror’ın daha sınırlı düşünce deneylerinden farklı olarak, buradaki komedi bir maceranın kurallarını sürekli değiştirebiliyor. Bu onu canlı kılıyor; ama sakin ve gerçekçi konuşmalar istediğinizde zayıf bir tercih yapıyor. İzlerken verimli soru, Rick’in odadaki en zeki kişi olup olmadığı değil; zekâsının aynı odadaki diğer insanlara ne yaptığı.

Disney+ — Rick and Morty: resmî dizi bilgileri

Years and Years

Years and Years, siyasi, ekonomik ve teknolojik değişimle sarsılan bir gelecekte Lyons ailesini izliyor. Aile, büyük kuvvetleri somutlaştırmanın yolu. Kamusal bir gelişme haber başlığı olarak kalmıyor; bir konuşmaya giriyor, birinin seçeneklerini değiştiriyor veya bir ilişkiye baskı yapıyor. Zaman içinde ileriye gitmek, olağanüstü koşulların yavaş yavaş nasıl sıradanlaşabildiğini gösteriyor. Huzursuzluğu, gündelik hayatla hiçbir tanıdık bağı olmayan uzak bir dünya kurmaktan çok, bu birikimden doğuyor.

Black Mirror’a doğal bir eşlikçi; ama ayrı hikâyeler için ana durumu baştan kurmak yerine, değişim içindeki aynı aileyi izliyor. İlişkilere ve toplumsal sonuçlara dayanan bir gelecek draması istiyorsanız seçin. Özellikle haberlerden uzaklaşmaya çalıştığınızda kaygılı bir seyir olabilir. Geleceğini, doğruluk puanı verilecek bir tahmin olarak değil, belli korkuları yoğunlaştıran dramatik bir senaryo olarak ele alın. Verimli tartışma, ailenin bir zamanlar tahammül edilemez görünen şeye nasıl uyum sağladığı, direndiği veya onu kabullendiği etrafında gelişir.

HBO Max basın odası — Years and Years

Community (2009)

Community, diplomasının geçerliliği sorgulanan avukat Jeff Winger’ın yeniden eğitime dönmesiyle başlıyor. İki yıllık bir yüksekokulda kendisini, orada bulunma nedenleri kendisininkiyle tam örtüşmeyen öğrencilerin arasında buluyor. Bu çıkış noktası komediye bir sınıf ortamından fazlasını veriyor: Eski alışkanlıklarını da yanlarında getirerek hayatlarını yeniden düzenlemeye çalışan bir insan grubu kuruyor. Jeff’in konuşarak bir sorunu aşma becerisi iyi bir komedi malzemesi; çünkü arkadaşlık, ikna edici bir performanstan daha zahmetli bir şey istiyor.

Keyfini her sahneyi tek bir başkarakterin taşımasından değil, farklı kişiliklerin çarpışmasından alan bir topluluk komedisi istediğinizde seçin. Yüksekokul ortamı yaş, özgüven ve beklenti farklarını grup ilişkilerinin parçası yapıyor. Kimin grubu yönetmeye, kimin ona ait olmaya çalıştığına bakmak verimli; bu iki amaç, çatışana kadar birbirine benzeyebiliyor. Karakterlerin her bakımdan iyi insanlara dönüşmesini gerektirmeden, After Life’ın yalnız öfkesine göre komediye daha toplumsal bir giriş sunuyor.

Sony Pictures Television — Community

Anne with an E

Anne with an E, Anne of Green Gables’ı, Marilla Cuthbert ile kardeşi Matthew’un yanında beklenmedik bir yuva bulan hayal gücü kuvvetli bir yetimin çevresinde yeniden yorumluyor. Anne’in yoğunluğu merkezde: Sözleri, coşkusu ve hassasiyeti, çevresindeki insanların beklentilerine her zaman uymuyor. Hikâye bu uyumsuzlukla aidiyeti, önyargıyı ve anlaşılmadan yargılanmayı inceliyor. Dönem atmosferi güzel manzaralardan fazlasını sağlıyor; toplumun kabulleri, Anne’in ve başkalarının aşmak zorunda olduğu engellere dönüşüyor.

Sıcaklığı olan ve kimlik konusunu ciddiye alan, karakterlerin yön verdiği bir hikâye istediğinizde seçin. Temel daveti listedeki suç dramalarından daha yumuşak; ama bu, her bölümünün duygusal olarak kolay olduğu anlamına gelmiyor. Uyarlama, arkadaşlığın yanında zorbalık ve dışlanmayı da ele alıyor. Birine kalacak yer vermekle kendisi olmasına izin vermek arasındaki farkı izleyin: Bu ayrım, küçük bir toplulukta kabul gösteren bir davranışın neden bu kadar önemli olabildiğini açıklıyor.

Netflix Medya Merkezi — Anne with an E

Borgen (2010)

Borgen, Birgitte Nyborg’u Danimarka’nın ulusal yönetimine taşırken yönetmeyi yalnızca seçim kazanma değil, müzakere etme meselesi olarak kuruyor. Siyasi ilkeler, diğer partilerle, kamuoyuna nasıl görünüldüğüyle ve hükümeti bir arada tutmanın pratik zorluklarıyla karşılaşmak zorunda. Kişisel boyut önemli; çünkü liderlik, insanın hayatının geri kalanını askıya almıyor. Görünüşte küçük bir uzlaşmanın sonraki ihtimalleri nasıl değiştirdiğini göstererek, bir bütçe tartışmasına veya medya kararına ciddi bir ağırlık kazandırabiliyor.

Siyaseti pazarlık etmek, anlatmak ve bir ilkenin hangi bedellere dayanabileceğine karar vermek olarak izlemeyi seviyorsanız özgün Borgen’i seçin. Buradaki gerilim, doğrudan fiziksel tehdide dayanan bir gerilim filminden farklı. Aynı kararın özel bir görüşmede ve halka yapılan açıklamada nasıl duyulduğuna dikkat edin. Bu öneri özgün diziyle ilgili; Borgen: Power & Glory karakterlere daha sonra dönen bir yapım ve başlangıç noktasıyla karıştırılmamalı. Danimarka’daki her kurumu bilmeniz gerekmiyor; ama isimlere ve ittifaklara dikkat etmek karşılığını veriyor.

Netflix ve DR — Borgen: arka plan ve geri dönüş duyurusu

İzlemeye başlamadan önce

Bir sürüm seçmeden önce adı ve yılı eşleştirin. Benzer adlar, devam yapımları ve yıllar sonra çekilen yeni diziler sizi başka bir esere götürebilir; açıkça aksi söylenmedikçe buradaki açıklama, adı verilen özgün yapımı anlatıyor.

Önceki önerilerimde Netflix, MUBI, HBO ve YouTube gibi hizmetlerden söz etmiştim. Bu adlar, o zamanki önerinin parçası; dünya genelinde güncel izlenebilirlik listesi oluşturmuyor. Kiralama veya abonelik kararı vermeden önce Türkiye kataloğunda yapımın tam adını, ses ve altyazı seçeneklerini ve yaş sınıflandırmasını kontrol edin.

Süreklilik taşıyan bir hikâyeye, yıllar sonra gelen yeni yapımdan değil ilk bölümünden başlayın. Üslubu bu akşama uymadıysa yukarıdaki karşılaştırmadan yararlanarak farklı türde bir dizi seçin; bir öneriyi sevmeniz, diğer bütün yapımların aynı ruh hâline uygun olacağı anlamına gelmiyor. Türkiye’deki hesabınızın kataloğunda yapımın özgün adını ve yılını arayın; Türkçe altyazı, dublaj ve yaş bilgisini o kayıttan kontrol edin. Önceki platform önerilerim, bugünkü Türkiye kataloğu için bulunabilirlik garantisi değildir.

Bu öneriler nereden geliyor?

Ben Oğuz Han Erol; seçimler, bu yazı için paylaştığım kendi öneri notlarımdan geliyor. Belirli yapımlar hakkındaki kişisel yorumlarım, ilk önerilerim olarak belirtiliyor. Daha uzun konu, üslup ve izleme notları, bağlantısı verilen kaynaklar kullanılarak editoryal bağlam sağlıyor. Seçimler bana ait; arka plan notlarıysa her yapımın sizin zevkinize uyup uymadığına karar vermenize yardımcı oluyor.

Anlatımda finallerden ve büyük olayların nasıl çözüldüğünden uzak duruluyor; ancak hikâyenin çıkış noktasını açıklamak kaçınılmaz. Kaynaklar, film veya dizinin kimliğini ve olgusal arka planını destekliyor; üslup ve hangi izleyiciye uygun olduğu hakkındaki değerlendirmeler editoryal yol göstericiler. Bir yapımın listemde bulunması, içindeki her karakteri, espriyi veya görüşü onayladığım anlamına gelmiyor.

Bir filmlik akşam için

Bu önerilerin diğer yarısı için en sevdiğim filmlere göz atın. Birlikte farklı bir akşam geçirmek için bilgisayar oyunu seçkisini de inceleyebilirsiniz.